Jordlova – jl | Lov Norge

Kap. I. Føremålet med lova

§ 1Føremål

Denne lova har til føremål å leggja tilhøva slik til rette at jordviddene i landet med skog og fjell og alt som høyrer til (arealressursane), kan verte brukt på den måten som er mest gagnleg for samfunnet og dei som har yrket sitt i landbruket.

Arealressursane bør disponerast på ein måte som gir ein tenleg, variert bruksstruktur ut frå samfunnsutviklinga i området og med hovudvekt på omsynet til busetjing, arbeid og driftsmessig gode løysingar.

Ein samfunnsgagnleg bruk inneber at ein tek omsyn til at ressursane skal disponerast ut frå framtidige generasjonar sine behov. Forvaltinga av arealressursane skal vera miljøforsvarleg og mellom anna ta omsyn til vern om jordsmonnet som produksjonsfaktor og ta vare på areal og kulturlandskap som grunnlag for liv, helse og trivsel for menneske, dyr og planter.

Kap. II. Virkeområdet for lova

§ 2Virkeområde

Denne lova gjeld for heile landet. Føresegnene i §§ 9 og 12 gjeld likevel ikkje for område som:

I reguleringsplan er lagt ut til anna føremål enn landbruk eller hensynssone som med tilhørende bestemmelse fastlegger faresone, jf. plan- og bygningsloven § 12-6.
I bindande arealdel av kommuneplan er lagt ut til
1. bebyggelse og anlegg, eller
2. landbruks-, natur- og friluftsområde samt reindrift der grunnutnyttinga er i samsvar med føresegner om spreidd utbygging som krev at det ligg føre reguleringsplan før deling og utbygging kan skje.

Ved vedtak eller godkjenning av kommuneplan eller reguleringsplan kan det gjerast vedtak av planmyndigheitene om at føresegnene i §§ 9 og 12 skal gjelde for planområda eller avgrensa deler av dei.

Føresegnene i §§ 9 og 12 gjeld ikkje for tiltak med konsesjon etter energiloven § 3-1, vannressursloven eller vassdragsreguleringsloven.

Endra ved lover 24 nov 2000 nr. 82 (ikr. 1 jan 2001 iflg. res. 24 nov 2000 nr. 1169), 27 juni 2008 nr. 71 (ikr. 1 juli 2009 iflg. res. 12 juni 2009 nr. 638), 14 juni 2013 nr. 46 (ikr. 1 juli 2013 iflg. res. 14 juni 2013 nr. 642), 16 juni 2017 nr. 74 (ikr. 1 jan 2018 iflg. res. 16 juni 2017 nr. 753, se lovens del III).

Kap. III. Landbruksmyndigheit i kommune og fylke

§ 3Handsaming av landbrukssaker

Kommunen, statsforvaltaren og fylkeskommunen skal ha ansvaret for handsaminga av landbrukssaker. Departementet kan gi nærare føresegner om handsaminga av landbrukssaker. Departementet kan gi forskrift om at kommunen og fylkeskommunen vert tildelt myndigheit til å gi fråsegner og ta avgjerder i landbrukssaker. Gjeld avgjerda tildeling av tilskot, kan departementet delegere myndigheit til kommunen og fylkeskommunen til å gi fråsegner og ta avgjerd. Statsforvaltaren kan med verknad for ein bestemt tidsperiode påleggje kommunar å sende inn fortløpande utskrift av alle avgjerder i ein eller fleire sakstypar etter denne lova eller konsesjonslova.

Endra ved lover 19 juni 2009 nr. 98 (ikr. 1 juli 2009 iflg. res. 26 juni 2009 nr. 848), 19 juni 2009 nr. 98 (ikr. 1 jan 2010 iflg. res. 26 juni 2009 nr. 848), 14 juni 2019 nr. 21 (ikr. 1 jan 2021 iflg. res. 28 feb 2020 nr. 200) som endra ved lov 18 des 2020 nr. 149, 7 mai 2021 nr. 34 (ikr. 1 juni 2021 iflg. res. 7 mai 2021 nr. 1416), 6 des 2024 nr. 74 (i kraft 1 jan 2025 iflg. res. 6 des 2024 nr. 2938).

Kap. IV. Vern av dyrka og dyrkbar jord m.v.

§ 8Driveplikt

Jordbruksareal skal drivast. Driveplikta gjeld for heile eigartida. Ny eigar må innan eitt år ta stilling til om han eller ho vil drive eigedomen sjølv eller leige bort jordbruksarealet etter føresegnene i andre ledd.

Driveplikta kan oppfyllast ved at arealet vert leigd bort. Det er ein føresetnad for at driveplikta er oppfylt ved bortleige at leigeavtala er på minst 10 år om gongen utan høve for eigaren til å seie ho opp. Avtala må føre til driftsmessig gode løysingar og vere skriftleg. Avtaler som fører til driftsmessig uheldige løysingar, kan følgjast opp som brot på driveplikta. Eigaren må sende kopi av avtala til kommunen. Ei leigeavtale som er i strid med andre eller tredje punktum, kan ikkje gjerast gjeldande mellom partane eller i høve til offentlege styresmakter.

Finn departementet at jordbruksarealet ikkje vert drive, kan eigaren påleggjast å leiga jorda bort for ei tid av inntil 10 år, eller at jorda skal plantast til med skog, eller tiltak av omsyn til kulturlandskapet.

Endra ved lover 8 des 2006 nr. 68 (ikr. 1 jan 2007 iflg. res. 8 des 2006 nr. 1361), 19 juni 2009 nr. 98, se dens IX (ikr. 1 juli 2009 iflg. res. 26 juni 2009 nr. 848), 21 juni 2017 nr. 99 (ikr. 1 sep 2017 iflg. res. 21 juni 2017 nr. 829).

§ 8 a

Kap. V. Deling av landbrukseigedom

§ 12Deling

Deling av eigedom som er nytta eller kan nyttast til jordbruk eller skogbruk må godkjennast av departementet. Det same gjeld forpakting, tomtefeste og liknande leige eller bruksrett til del av eigedom når retten er stifta for lengre tid enn 10 år eller ikkje kan seiast opp av eigaren (utleigaren). Med eigedom meiner ein òg rettar som ligg til eigedomen og partar i sameige.

Skal dyrka jord takast i bruk til andre formål enn jordbruksproduksjon, eller skal dyrkbar jord takast i bruk slik at ho ikkje vert eigna til jordbruksproduksjon i framtida, kan samtykke til deling ikkje givast utan at det er gitt samtykke til omdisponering etter § 9.

Ved avgjerd av om samtykke til deling skal givast, skal det leggjast vekt på om delinga legg til rette for ein tenleg og variert bruksstruktur i landbruket. I vurderinga inngår mellom anna omsynet til vern av arealressursane, om delinga fører til ei driftsmessig god løysing, og om delinga kan føre til drifts- eller miljømessige ulemper for landbruket i området. Det kan leggjast vekt på andre omsyn dersom dei fell inn under formålet i jordlova.

Sjølv om det etter tredje ledd ikkje ligg til rette for å gi samtykke til deling, kan samtykke givast dersom deling vil vareta omsynet til busetjinga i området.

Samtykke til deling kan givast på slike vilkår som er nødvendige av omsyn til dei føremåla som lova skal fremja.

Føresegnene gjeld utan omsyn til om ein eigedom har fleire registernemningar når eigedomen eller ideell del av han er på same eigarhand og etter departementet sitt skjønn må reknast som ei driftseining.

Samtykke til deling er ikkje nødvendig når særskild registrert del av eigedom vert seld på tvangssal. Det same gjeld dersom det i samband med offentleg jordskifte er nødvendig å dela eigedom. Andre punktum gjeld ikkje når jordskifteretten deler ein eigedom etter jordskiftelova § 3-7.

Dersom deling ikkje er rekvirert innan tre år etter at samtykke til deling er gitt, fell samtykket bort.

Departementet kan gi forskrift om høve til frådeling av mindre areal utan godkjenning i samband med grensejustering etter matrikkellova.

Endra ved lover 14 juni 2013 nr. 46 (ikr. 1 juli 2013 iflg. res. 14 juni 2013 nr. 642), 21 juni 2013 nr. 100 (ikr. 1 jan 2016 iflg. res. 21 juni 2013 nr. 736).

Kap. VI. Oreigning og skjønn

Oppheva ved lov 8 des 2006 nr. 68 (ikr. 1 jan 2007 iflg. res. 8 des 2006 nr. 1361).

Kap. VII. Ymse føresegner

§ 18Føresegner om tilskot

Etter retningsliner fastsett av Stortinget, kan departementet fastsetja føresegner om fordeling og vilkår for utbetaling og formidling av tilskot etter jordbruksavtalen eller liknande tilskot, herunder atterhald og avkorting av tilskot, utestenging frå ei ordning, og rente ved krav om tilbakebetaling.

Er det gitt tilskot med heimel i føresegn etter første ledd, og det er fatta endeleg vedtak om å betale tilskotet tilbake, er vedtaket tvangsgrunnlag for utlegg.

Endra ved lover 8 des 2006 nr. 68 (ikr. 1 jan 2007 iflg. res. 8 des 2006 nr. 1361), 21 juni 2017 nr. 99 (ikr. 1 juli 2017 iflg. res. 21 juni 2017 nr. 829).

§ 19Tilsyn

Kommunen og statsforvaltaren fører tilsyn med at føresegnene gitt i eller i medhald av §§ 8 til 12 vert haldne.

Endra ved lover 19 juni 2009 nr. 98 (ikr. 1 juli 2009 iflg. res. 26 juni 2009 nr. 848), 21 juni 2017 nr. 99 (ikr. 1 sep 2017 iflg. res. 21 juni 2017 nr. 829), 7 mai 2021 nr. 34 (ikr. 1 juni 2021 iflg. res. 7 mai 2021 nr. 1416), 6 des 2024 nr. 74 (i kraft 1 jan 2025 iflg. res. 6 des 2024 nr. 2938).

II.

Frå den tida¹ Kongen fastset, skal følgjande føresegner i andre lover endrast slik: – – –

III.

Endra ved lov 21 juni 2013 nr. 100 (ikr. 1 jan 2016 iflg. res. 21 juni 2013 nr. 736).

Lovendringane gjeld frå den tid¹ Kongen fastset.

Frå same tid held lov av 18. mars 1955 nr. 2 om tilskiping av jordbruk (jordlova), lov av 18. mars 1949 nr. 5 om vern mot jordøydelegging og lov av 11. mai 1984 nr. 26 om endringar i jordlova, opp å gjelda.

Forskrifter fastsett med heimel i lov av 18. mars 1955 nr. 2 står ved lag til dei vert endra eller oppheva.

Lovendringane får verknad for søknader som ikkje er avgjort før lova tar til å gjelde.

Lovendringane gjeld òg brot på reglar etter lov av 18. mars 1949 nr. 5 og lov av 18. mars 1955 nr. 2 eller vedtak fastsett med heimel i desse lovene dersom brotet fortsetter eller oppstår etter at lova tar til å gjelde.

Dispensasjon gitt – – –

Odelslova § 27 nytt tredje ledd og konsesjonslova § 6 nytt fyrste ledd nr. 1 får verknad for overdragingar som skjer etter at endringane tar til å gjelde.

Endringshistorikk

23 endringer siden 2001

Ikraftsetjing av lov 6. desember 2024 nr. 74 om endringer i sektorlovgivningen for å sikre at oppgaver til kommuner og fylkeskommuner tildeles i lover og forskrifter

Kunngjort:: 6. desember 2024
Kunngjøringsnummer:: 2024-1326
Ikrafttredelse:: 2025-01-01
Ansvarlig departement:: Kommunal- og distriktsdepartementet

Endringslov til sektorlovgivningen

Kunngjort:: 6. desember 2024
Kunngjøringsnummer:: 2024-1249
Ikrafttredelse:: Kongen bestemmer
Ansvarlig departement:: Kommunal- og distriktsdepartementet

Endringslov til jordlova (oppheve forbudet mot nydyrking av myr)

Kunngjort:: 11. juni 2021
Kunngjøringsnummer:: 2021-0883
Ikrafttredelse:: Kongen bestemmer
Ansvarlig departement:: Landbruks- og matdepartementet

Ikrafts. av lov 2021:34, endr. i lovgjevinga som følgje av innføring av kjønnsnøytral tittel på fylkesmannen

Kunngjort:: 7. mai 2021
Kunngjøringsnummer:: 2021-0727
Ikrafttredelse:: 2021-06-01
Ansvarlig departement:: Kommunal- og moderniseringsdepartementet

Endringslov til lovgjevinga for kjønnsnøytral tittel, statsforvaltar

Kunngjort:: 7. mai 2021
Kunngjøringsnummer:: 2021-0549
Ikrafttredelse:: Kongen fastset
Ansvarlig departement:: Kommunal- og moderniseringsdepartementet

Endringslov til arveloven (landbrukseiendommer i dødsbo mv.)

Kunngjort:: 18. desember 2020
Kunngjøringsnummer:: 2020-1839
Ikrafttredelse:: 2020-12-18, Kongen bestemmer
Ansvarlig departement:: Justis- og beredskapsdepartementet

Ikrafts. av lov 2019:18, endr. i jordlova mv. (klimahensyn ved nydyrking)

Kunngjort:: 27. mai 2019
Kunngjøringsnummer:: 2019-0408
Ikrafttredelse:: 2019-07-01
Ansvarlig departement:: Landbruks- og matdepartementet

Endringslov til jordlova mv. (klimahensyn ved nydyrking)

Kunngjort:: 24. mai 2019
Kunngjøringsnummer:: 2019-0347
Ikrafttredelse:: Kongen bestemmer
Ansvarlig departement:: Landbruks- og matdepartementet

Endringslov til konsesjonsloven, jordloven og odelsloven mv.

Kunngjort:: 21. juni 2017
Kunngjøringsnummer:: 2017-0657
Ikrafttredelse:: Kongen bestemmer
Ansvarlig departement:: Landbruks- og matdepartementet

Delt ikrafts. av lov 2017:99, om endr. i konsesjonsloven, jordloven og odelsloven mv.

Kunngjort:: 21. juni 2017
Kunngjøringsnummer:: 2017-0688
Ikrafttredelse:: 2017-07-01, 2017-09-01
Ansvarlig departement:: Landbruks- og matdepartementet

Endringslov til vannressursloven og jordlova

Kunngjort:: 16. juni 2017
Kunngjøringsnummer:: 2017-0541
Ikrafttredelse:: Kongen bestemmer
Ansvarlig departement:: Olje- og energidepartementet

Ikrafttr. av lov 16. juni 2017 nr. 74 om endringer i vannressursloven og jordlova (konsesjonsplikt for grunnvannstiltak og unntak fra omdisponeringsforbudet)

Kunngjort:: 16. juni 2017
Kunngjøringsnummer:: 2017-0600
Ikrafttredelse:: 2018-01-01
Ansvarlig departement:: Olje- og energidepartementet

Straffelovens ikraftsettingslov

Kunngjort:: 19. juni 2015
Kunngjøringsnummer:: 2015-0544
Ikrafttredelse:: 2015-06-19
Ansvarlig departement:: Justis- og beredskapsdepartementet

Ikrafts. av jordskiftelova

Kunngjort:: 25. juni 2013
Kunngjøringsnummer:: 2013-0707
Ikrafttredelse:: 2016-01-01
Ansvarlig departement:: Landbruks- og matdepartementet

Jordskiftelova

Kunngjort:: 21. juni 2013
Kunngjøringsnummer:: 2013-0577
Ikrafttredelse:: Kongen fastset.
Ansvarlig departement:: Landbruks- og matdepartementet

Ikrafttr. av lov 2013:46, endr jordlova

Kunngjort:: 18. juni 2013
Kunngjøringsnummer:: 2013-0559
Ikrafttredelse:: 2013-07-01
Ansvarlig departement:: Landbruks- og matdepartementet

Endringslov til jordlova

Kunngjort:: 14. juni 2013
Kunngjøringsnummer:: 2013-0515
Ikrafttredelse:: Kongen fastset.
Ansvarlig departement:: Landbruks- og matdepartementet

Endringslov til odelsloven, konsesjonsloven mv.

Kunngjort:: 19. juni 2009
Kunngjøringsnummer:: 2009-0502
Ikrafttredelse:: Kongen bestemmer.
Ansvarlig departement:: Landbruks- og matdepartementet

Naturmangfoldloven

Kunngjort:: 19. juni 2009
Kunngjøringsnummer:: 2009-0537
Ikrafttredelse:: Kongen bestemmer.
Ansvarlig departement:: Miljøverndepartementet

Plan- og bygningsloven 2008 (plandelen)

Kunngjort:: 27. juni 2008
Kunngjøringsnummer:: 2008-0469
Ikrafttredelse:: Kongen bestemmer.
Ansvarlig departement:: Miljøverndepartementet

Kilde: Norsk Lovtidend via Lovdata (api.lovdata.no)

Kap. I. Føremålet med lova

§ 1Føremål

Kap. II. Virkeområdet for lova

§ 2Virkeområde

Denne lova gjeld for heile landet. Føresegnene i §§ 9 og 12 gjeld likevel ikkje for område som:

I reguleringsplan er lagt ut til anna føremål enn landbruk eller hensynssone som med tilhørende bestemmelse fastlegger faresone, jf. plan- og bygningsloven § 12-6.
I bindande arealdel av kommuneplan er lagt ut til
1. bebyggelse og anlegg, eller
2. landbruks-, natur- og friluftsområde samt reindrift der grunnutnyttinga er i samsvar med føresegner om spreidd utbygging som krev at det ligg føre reguleringsplan før deling og utbygging kan skje.

Føresegnene i §§ 9 og 12 gjeld ikkje for tiltak med konsesjon etter energiloven § 3-1, vannressursloven eller vassdragsreguleringsloven.

Kap. III. Landbruksmyndigheit i kommune og fylke

§ 3Handsaming av landbrukssaker

Kap. IV. Vern av dyrka og dyrkbar jord m.v.

§ 8Driveplikt

§ 8 a

Kap. V. Deling av landbrukseigedom

§ 12Deling

Sjølv om det etter tredje ledd ikkje ligg til rette for å gi samtykke til deling, kan samtykke givast dersom deling vil vareta omsynet til busetjinga i området.

Samtykke til deling kan givast på slike vilkår som er nødvendige av omsyn til dei føremåla som lova skal fremja.

Dersom deling ikkje er rekvirert innan tre år etter at samtykke til deling er gitt, fell samtykket bort.

Departementet kan gi forskrift om høve til frådeling av mindre areal utan godkjenning i samband med grensejustering etter matrikkellova.

Endra ved lover 14 juni 2013 nr. 46 (ikr. 1 juli 2013 iflg. res. 14 juni 2013 nr. 642), 21 juni 2013 nr. 100 (ikr. 1 jan 2016 iflg. res. 21 juni 2013 nr. 736).

Kap. VI. Oreigning og skjønn

Oppheva ved lov 8 des 2006 nr. 68 (ikr. 1 jan 2007 iflg. res. 8 des 2006 nr. 1361).

Kap. VII. Ymse føresegner

§ 18Føresegner om tilskot

Er det gitt tilskot med heimel i føresegn etter første ledd, og det er fatta endeleg vedtak om å betale tilskotet tilbake, er vedtaket tvangsgrunnlag for utlegg.

Endra ved lover 8 des 2006 nr. 68 (ikr. 1 jan 2007 iflg. res. 8 des 2006 nr. 1361), 21 juni 2017 nr. 99 (ikr. 1 juli 2017 iflg. res. 21 juni 2017 nr. 829).

§ 19Tilsyn

Kommunen og statsforvaltaren fører tilsyn med at føresegnene gitt i eller i medhald av §§ 8 til 12 vert haldne.

II.

Frå den tida¹ Kongen fastset, skal følgjande føresegner i andre lover endrast slik: – – –

III.

Endra ved lov 21 juni 2013 nr. 100 (ikr. 1 jan 2016 iflg. res. 21 juni 2013 nr. 736).

Lovendringane gjeld frå den tid¹ Kongen fastset.

Forskrifter fastsett med heimel i lov av 18. mars 1955 nr. 2 står ved lag til dei vert endra eller oppheva.

Lovendringane får verknad for søknader som ikkje er avgjort før lova tar til å gjelde.

Dispensasjon gitt – – –

Odelslova § 27 nytt tredje ledd og konsesjonslova § 6 nytt fyrste ledd nr. 1 får verknad for overdragingar som skjer etter at endringane tar til å gjelde.

Jordlova – jl

Kap. I. Føremålet med lova

§ 1Føremål

Kap. II. Virkeområdet for lova

§ 2Virkeområde

Kap. III. Landbruksmyndigheit i kommune og fylke

§ 3Handsaming av landbrukssaker

Kap. IV. Vern av dyrka og dyrkbar jord m.v.

§ 8Driveplikt

§ 8 a

Kap. V. Deling av landbrukseigedom

§ 12Deling

Kap. VI. Oreigning og skjønn

Kap. VII. Ymse føresegner

§ 18Føresegner om tilskot

§ 19Tilsyn

II.

III.

Endringshistorikk

Kap. I. Føremålet med lova

§ 1Føremål

Kap. II. Virkeområdet for lova

§ 2Virkeområde

Kap. III. Landbruksmyndigheit i kommune og fylke

§ 3Handsaming av landbrukssaker

Kap. IV. Vern av dyrka og dyrkbar jord m.v.

§ 8Driveplikt

§ 8 a

Kap. V. Deling av landbrukseigedom

§ 12Deling

Kap. VI. Oreigning og skjønn

Kap. VII. Ymse føresegner

§ 18Føresegner om tilskot

§ 19Tilsyn

II.

III.

§ 4Klage og omgjering av kommunale eller fylkeskommunale avgjerder

§ 5(Oppheva)

§ 6Arbeidsoppgåver

§ 7(Oppheva)

§ 9Bruk av dyrka og dyrkbar jord

§ 10Uttak av myr

§ 11Drift av jordbruksareal, nydyrking og driftsvegar

§ 20Tvangsgebyr

§ 21Straff

Endringshistorikk